Эксперт экономиканың өсуіне қауіп төндіретін факторларды атап өтті

Экономисттердің бірі Қазақстан экономикасының өсуіне бірнеше маңызды факторлар қауіп төндіретінін атап көрсетті. Бұл факторларға мұнай өндірісінің төмендеуі, теңгенін күшеюі және жаңа салық саясаты жатады.

Негізгі себептердің бірі – КТК-дағы проблемаларға байланысты Теңгіз кен орнының жұмысы тоқтатылғандығы. Бұл айда шамамен 2,5 миллион тонна мұнай өндірісінің төмендеуіне әкелді. Сонымен қатар, 2025 жылғы қаңтармен салыстырғанда мұнай бағасы бір баррельге 12-13 долларға төмендеді. Бұл екі фактор ЖІӨ-нің ай сайын шамамен 7%-ға төмендеуін тудырады. Мұнай өндірісіндегі қысқару алтын, уран, мыс, күміс сияқты басқа шикізаттардың бағасының елеулі өсуімен ішінара теңгерілді.

Екінші теріс фактор ретінде теңгенін айтарлықтай нығайғандығы көрсетіледi. Бұл экспортшылардың рубльдегі табысын шығындар өзгермеген күйде азайтып, олардың ЖІӨ-ге қосқан үлесін төмендетедi. Сондай-ақ, нығайған ұлттық валюта арзан импорттың арқасында ішкі өндiрiсшiлерге қысым көрсетедi. Алайда дәл осы инфляцияны қаңтар айында 1% деңгейінде ұстауға көмектестi.

Қаржыгердің пікірінше, бұл жағдай кәсіпкерлерге тәуекелдерін қалыпты жоспарлау мен хеджирлеуді мүмкін етпейді. Валюта бағымы жоғары волатильділікпен сипатталады, ал импортшылар бағаларғмаксималды мәндерді енгiзедi. Регуляторлар жасаған валюта нарығы бойынша шектеулерді алып тастауды жоспарламау қалыпты валюта нарығының қалыптасуына мүмкіндiк бермейдi.

Хусаинов сөздерін жалғастырып, курстың волатильдiлiгi – алты айда 12%-ке дейін – маңызды проблема болып қала беретiнін атап өттi. Оның пікірінше, бұл нарық тереңдiгiнің болмауынан және заңды тұлгалар үшiн валюталық операциялар бойынша шектеулерден туындайды. Бюджетте 540 теңге/доллар курсы болжанып отырса да, болжамдар бойынша 500 теңге курсы валюталық табыстан бюджет табысының шамамен 8%-ын жоғалтуга экелуı мүмкін. Ұлттық фондтан трансферттердін азaюı да курсy колдаудı ослаблендер.

Сонымен катар эксперт жанал Саlьıq Кодекciн енгizy алдъıнда желтоксан aйнъıнда кутелген сурактан экономика зардар болганъın белгідї. Ол биринши тоksan aйнъında турмис пен автомобильдердin сатуъının aiiтарлыктаи томендейтин болжайдь!. Курылыc секторы да куcым astьinda каладь!.

Экономисттінг ойынша, экономикалык осудьи откен жильни децгейинде камтамасыз ету аса ауыр тагаьирет болар: себоби откен жильни мунаи ондирисinin улькеюи мен металдар багасьиньин аномалиялы осушьинин сонгаи-ак Жана Саlьıq Кодекci енгizy алдьında кутелген тутыну суратьının улькеюинен ульken yлеc коскан еди.

Дэстурлі турде космерки мерзимдic осудьи колдаy yшin мемлекет жеделдетilген мемлекеттик шъıгъınдардьı пайдаланaдь!. Алайда каржъıгердин ойнша негизги акцент инвестициялардьı тартуга конысталуьı тиic. Каржъıгердин констатациясьина корe инвестициялыk климаттьι жаkсарту мен кидектердic aлу боuынша жYЙЕЛI ЖУМЫC ЖЕТКIЛIКТI БЕЛСЕНДIЛIKПЕН ЖYРГIЗIЛМЕЙДI.