Иран соты 30 наразылық көтерілісушіге өлім жазасын жариялады, олардың арасында жасөспірімдер де бар

Иранда 2026 жылдың қаңтарында болған наразылық акцияларына байланысты ұсталған кемінде 30 адам өлім жазасына тартылу қаупі төндірді. Олардың ішінде сегіз адамға айдың соңында, ұсталғаннан бірнеше апта өткенде ғана өлім жазасы өкімі шыққан.

Жазаға тартылғандар қатарында 18 жасар Салех Мұхаммеди, 19 жасар Мұхаммед Амин Биглари сияқты жасөспірімдер де бар. Тізімге Әли Фахим, Әбілфазл Сәлехи Сиавашани, Әмірхоссейн Хатами, Шаһин Уәһедпараст Колор, Шаһаб Зоди және Ясәр Раджаифар енген.

Тағы кемінде 22 адам сотқа дейін немесе сот процесінде. Олардың істерінде тергеу кезінде адвокатқа қол жеткізуге тыйым салу, отбасылар тағайындаған қорғаушыларды танудан бас тарту сияқты құқық бұзушылықтар анықталды. Кейбір "мойындаулар" азаптау арқылы алынған.

"Иран билігі өмір сүру құқығы мен әділ сотқа деген менсінбеушілігінің тереңдігін тағы да көрсетіп отыр... Олар өлім жазасын қорқыныш салу қаруы ретінде пайдалануда", - деді Amnesty International ұйымының өкілі Диана Эльтахави.

Айыпталушылардың арасында жастардың, тіпті 17 жастағы екі жасөспірімнің болуы аландатады. Азаматтық қоғам өкілдері, ұсталғандардың отбасыларына қысым көрсету және мәжбүрлеп жоғалту әдістеріне байланысты, өлім жазасына тартылу қаупі төнгендердің нақты саны әлдеқайда жоғары болуы мүмкін деп есептейді.

Наразылық акциялары Иранда 2026 жылдың соңында экономикалық дағдарыс аясында басталып, қаңтардың бірінші жартысында қатаң басылды. Кейбір мәліметтер бойынша, қақтығыстарда жеті мыңнан астам адам, оның ішінде екі жүзден астам қауіпсіздік қызметкері қаза тапқан. Шамамен 53 500 адам ұсталған. Наразылықтар тоқтаған жоқ: ақпанның 21-інде елдің жетекші университеттерінің бірінде жаңа шерулер болды.