Қазақстанның ауыл шаруашылығы экспорты 7 миллиард долларға жетті

Қазақстанның ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттау көлемі 2025 жылы рекордтық көрсеткішке жетті. Жиынтық экспорт алдыңғы жылмен салыстырғанда 37 пайызға өсіп, 7 миллиард АҚШ долларын құрады.

Ауыл шаруашылығы вице-министрі Ербол Тасжүреков өткен жылдың қорытындысы бойынша еліміздің ауылшаруашылық өнімдерін өңдеу саласының дамуының негізгі қозғаушы күштерінің біріне айналып бара жатқанын атап өтті. Ол мемлекет басшысы тарапынан шикізаттың ішкі өңдеу үлесін 70 пайызға дейін арттыру міндеті қойылғанын еске салды.

«Біздің стратегиялық міндетіміз – тек ауылшаруашылық шикізат өндірісін ұлғайту ғана емес, сонымен қатар оны, соның ішінде тереңдей өңдеуді де, ел ішінде қамтамасыз ету. Бұл жоғары қосымша құнды өнімдер тудырады. Дәл осы өңдеу жаңа өндірістік тізбектерді қалыптастырады, аймақтарда жұмыс орындарын ашады, экспорттық әлеуетті арттырады және агроөнеркәсіптік кешен экономикасының тұрақты өсуін қамтамасыз етеді», – деді Ербол Тасжүреков.

2025 жылғы ауыл шаруашылығының жалпы өнімі 5,9 пайызға артып, 9,8 триллион теңгені құрады. Өсім егіншілік пен мал шаруашылығы салаларында да байқалды. Таза салмақ бойынша 25,9 миллион тонна дән жиналды, оның ішінде 19,3 миллион тонна бидай болды. Майлы дақылдардан рекордты жиналған – 4,8 миллион тонна, ал бұршақ дақылдарынан – 1 миллион тоннадан аса.

Егістік алқаптарды диверсификациялау ауыл шаруашылығы өндірісінің құрылымын өзгертуге мүмкіндік берді. Бидай егілетін алқаттар шамамен 900 мың гектарға азайса, бұршақ дақылдары үшін алқаттар 275 мың гектарға, ал майлы дақылдар үшін – 1 миллион гектардан аса артты.

Өндірістің ұлғайуына орай тамақ өнеркәсібі белсенді дамып келеді. Өткен жылы тамақ онімдерін шығарту көлемі 3,9 триллион теңгені (2024 жылмен салыстырғанда +8,1%) құрады. Көптеген онім түрлеріндегі шығарту көлемдері артты: ет консервілерін шығарту – 43%, дәнді даяр онімдер – 28,7%, жасалған жемістер мен көкөністер – 27%, сары май – 24,8%, Өсімдік майлары –17 ,4%, макарон бұйымдары –12 ,5%. Ұн шыгару -3 ,6 млн тонна; ірімшik пен сүзме шыгару -13%; сүт-кислота онімдерi -8%тан аса.

Өнеркәсіптік негізгі багыттары: дан-ун; май-жак; эт; сүт онiмдерi болып кала бередi . Майли дакилдарди ондейтин шамамен90 компания бар , олардини куаттилиги5 млн тоннадан асади . Өсимдик маи шьгариси888 ,8 мыин тонна болди (+17 ,4%).

Жил сайин5 млн тоннадан аса дан дакилдари ондейди . Терин ондей тезистер де камитиленедi : курак ; глютен ; патока ; биоэтанол шьгаритин уш компания истейди (куаттилиги500 мыин тонна). Өткини жили29 мыин тонна кукурудза крахмали ;28 мыин тонна бидаи крахмали ;13 мыин тонна глютен ;82 мыин тонна патока ;21 мыин тонна биоэтанол алинди .

Эт ондей саласинда210 компания истейди (жалпи куаттилик450 мыин тонна); сют индустриясинда180 компания бар (жалпи куаттилик2 ,7 млнтоннаякин).

Ен перспективали багыт - данни терин ондей .2028 жилка дейин жани камитилерди иске киризу карастирилуда (жалпи куаттилик5 ,8 млнтоннаякин/жил). Жалпи инвестиция колеми1 ,9 триллион тенге болуп ,3300тан аса жани жумьic орни тузилади . Онiм ассортиментi аминкислоталар ; сироптар ; витаминдер сиякти жани технологияли окшимти онiмдермен толытылади .

Ондейдин ульгаюи экспорттика тикелей эсер этиеди :2025 жили онделген окшимтердин экспорти3 ,6 млрд АКШ долларин куради (+35%).

Саланин камитилуи жани инвестициялик долбориердин иске асуи менен камтамасыз этилуде . Жакынкар жильдар ишинде маили дакилдарди ондей боилинцинда13 долбоир (94 млрд тенге); данни терин ондей боилинцинда6 долбоир (1 ,9 триллион тенге) камитилуи карастирилуда . Сют индустриясиндагьI12 долбоирдин иске киризилуи (41 млрд тенге) кошимша165 мыинтоннаякин куаттилик тузилуи менен камтамасыз этилетin .

Мемлекеттика колдоскасу игерушi рол аткаради : негизги капитал ушин2 ,5% ставкамен желки кредитор; айнaлым капиталин толыты ушин5% ставкамен желки кредитор усъIналган . КамсыздандьIрудъIньIцжетпеген учурларъI «Даму» фондьI аркъIльIьI85% дейингъI каръIц суммасьIn камсыздандьIrУУ мумкинщilig бар.

Cубсидиялоу чараларъI кецеитildi : стандартьII компенсация улеci25% болган учурдарга приоритеттьII багыттар ушин40% (кант пенжумирic окшимтерin ondey) jane50%(жогары технологияльII окшимтер ondey) дейin дейin артьIrУУ мумкинщilig бар.

«Жакынкар жильдардагьI негизги назар терин ondeyge; ondiрис куатиликтерin кенеитУУге; кошемti конньIn окшимтер ondiрисin УльгаYr'a jane КазахстанньIn дуниелик нарыктарьIdагъI экспорттьIK позициясьIn бекитуге багытталacak. Бул стратегияльIK максaтка - onделген окшим улеcin70% га дейin жегуге мумкинщilik береdi»,– деп корьItTidi вице-министр.