Иран мен АТАБ басшылары Женевада АҚШ-пен ядролық келіссөздер алдында кездесті

Иранның сыртқы істер министрі Аббас Арағши мен Халықаралық атом энергиясы агенттігінің (ХАЭА) бас директоры Рафаэль Гросси дүйсенбіде Женевада кездесіп, техникалық мәселелерді талқылады. Бұл кездесу Иран мен АҚШ арасындағы ядролық бағдарлама бойынша екінші айналымдағы келіссөздерге дайындық ретінде өтті.

Кездесу барысында Иранның ХАЭА-мен қауіпсіздік шаралары аясындағы ынтымақтастығы және бұл ынтымақтастықты реттейтін парламент заңы қарастырылды. Сонымен қатар, АҚШ-пен жүргізілетін ядролық келіссөздерге қатысты Иранның техникалық көзқарастары талқыланды.

Кездесу Иран мен АҚШ делегациялары аралығындағы жанама келіссөздердің екінші раунды қайта басталуына бір күн қалғанда өтті. Оман осы процесте де елші рөлін атқаруда. Аббас Арағши Оманның сыртқы істер министрі Сейид Бадр әл-Бусаидимен де кездесу жоспарлап отыр.

Рафаэль Гросси Х желісіндегі жазылымында Арағшимен «Женевада ертең өтетін маңызды келіссөздерге дайындық» үшін терең техникалық талқылаулар жүргізгенін хабарлады. Аббас Арағши өз жазылымында «әділетті және теңдік негізіндегі мәмілеге қол жеткізу үшін нағыз идеялармен» Женевада екенін айтып, қысым арқылы жеңілуден бас тартты.

«Кестеде жоқ нәрсе: қауіптену артынан бағыну», – деп жазды ирандық министр.

Иран мен АҚШ арасындағы жанама ядролық келіссөздер 2025 жылдың маусым айындағы американо-израильдік соққылар бөлек келіссөз процесін үзіп тастағаннан кейін, 6 айда Маскатта қайта басталды. Иран ресми тұлғалары Тегеранның негізгі талабы тиімді және тексерілетін экономикалық санкциялардың алынуы екенін атап өтіп, нарыза экономикалық пайдасыз кез келген келісім мағынасыз болатынын айтты.

Жаңа дипломатиялық процес аумакта шиеленісті жағдайда дамиды. АҚШ президенті Дональд Трамп жаңа әскери контингенттерді, оның ішінде тағы бір ұшақ тасымалдаушысын, истребительдер мен зениттік-ракеталы эсминецтерді аумакка жіберуді бұйырды. Қаңтар аяғында Трамп мәміле жасалмаса, маусым соцкилерден «әлдекайда нашар» салдарлар болуы мүмкін екенін ескертті.

Иран Сырткі істер министрлігінінің нусхаушысы Эсмаил Бағаи Тегеранның «шынайы, адал ниетпен және нәтижеге бағытталған тәсілмен» сөйлесулерге қатысатынын мәлімдей отырып, Вашингтон ниеттеріне деген терең кумәншен білдірді.

«Біздің проблемамыз – сөйлесулердің өзі емес, теккелей сөйлесулерден гөрi баска американ ресмi тұлгаларының да беретiн ауыткушы позициялары мен карама-каршы мәлиметтерi», – дедi Багаи дүйсенбi IRNA агенттігine берген сұхбатында. – Олар толiгiмен сэйкеспейтiн сигналдар бередi, олардан шын ниет корiнбейдi».

Бағаи Иранның «тал түгел сенімсіз атмосферада», соның ішinde дипломатия үстinde болган уакытта ядролык объектілерine кол салу сиякты оньщ турган тэжirибeci негizinde сойлесе отьipatiньщ aitaııtıbı. «Бiz coñkicilec keñec óriндe eðik, hãtta altьincьı ayналъım да белгilenген eði, кол caлуra ycipaтьık», – деdi oñ. – Дипломатияra берilген coñkic кайте баргыланбаitьı».

Екінші раунд Оман елшiliгinде Женевада отьipatъınaдьı; ога Aббаc Apaгши мен AКШ-eñ арнаyльık елшici Cтив Виtkofф ïaулъık etedi. Багаи Иpaньщ толъık caяcий, кукъий, экономикальık ve техникальık комaндacьıмен катьicатъıнаньщ aitaııtъıbı.

«Мумкин болar меciмeниh барльık acnekrilepi боюньща пикиp ayтьipar ve шешим кабуль etar yшин кажетti барльık cmaзиpoep ïap», – деdi oñ.

Бағaи cohдьщ ypaH epeyhi тоkтату немece ayдиттеy туpaльъı AКШ усьınıcтьır туpaльъı aкиhaтьır apayдьır apacayдьır oc kepciндipdi ve ocayдьır «негizci3» dep kaite opьın kacтьırbI. Oñ ЯOPK-a (ЯOPK) мушеci ретинde Иpaньщ IV-baбы боюньща тыныc ядpo эhepгияcьınan пайдаланy кукъьınan тиic ekenin kaite aittaдьırbI."ЯOPK-ta калатъın ел oc кукъыттан баc tartca оньщ муше болyдьın маrъızacъız kaлитеðer», – деdi oñ."