Түркия вице-президентінің Қазақстанға сапары: энергетика және Орталық дәліз

Түркия Республикасының вице-президенті Джевдет Йылмаз 14-15 сәуірде Қазақстанға жұмыс сапарымен барды. Оның басты мақсаты – Қазақстан мен Түркия арасындағы экономикалық ынтымақтастық бойынша үкіметаралық комиссияның (ҮК) 14-ші отырысына қатысу болды.

Сапар астана Нұр-Сұлтанда Түркияның Сыртқы экономикалық қатынастар кеңесі (DEİK) мен Түркия бизнесінің Әлемдік кеңесі (DTİK) ұйымдастырған «Түрік бизнес ортасының кездесуіне» қатысудан басталды. Йылмаз өз сөзінде Қазақстанның тек Орталық Азияда ғана емес, сонымен қатар Еуразияның қалыптасып келе жатқан экономикалық архитектурасында да орталық орын алатынын атап өтті.

Ол елдің табиғи ресурстарына, динамикалық халқына, реформаларға бағытталған экономикалық тәсіліне және ашық сауда саясатына назар аударып, екі ел арасындағы сауда айналымының мақсатты көрсеткіші – 15 миллиард долларға жақын арада жетуге болады деп болжады.

Вице-президент Йылмаз ҚР Премьер-Министрі Олжас Бектеновпен бірге Нұр-Сұлтанда өткен Қазақстан-Түркия дөңгелек үстелі мен үкіметаралық комиссияның делегациялар деңгейіндегі отырысына қатысты. Кездесу нәтижесінде тараптар ҮК Хаттамасын және 67 тармақтан тұратын Іс-шаралар жоспарына қол қойды.

Отырыста энергетика саласындағы серіктестікке ерекше назар аударылды. Джевдет Йылмаз Түркия мен Қазақстан арасындағы энергетикалық ынтымақтастығымыздың өңірлік тұрақтылық пен жеткізу қауіпсіздігіне ықпал ететін негіз ретінде Еуразияның стратегиялық болашағын аныктайтынын мәлімдеді. Бұл контексте сапар барысында «Орталык дәлізді» дамыту мәселесі алдыңғы планга шыкты.

Иран мен АҚШ/Израиль соғысы кезінде Ормуз богазында пайда болган үзілістер, еуропалык елдердің алдымен, энергиямен камтамасыз етілуінде тербелістерге себеп болган. Бул жагдай Орталык дәліздін манызын арттырды.

Сол сиякты, солтустiк багыттагы Ресей мен Украина соғысы жэне онтустiк дэлiздiн онган энергия суракын канагаттандырудагы жетксiздiгi Ортальик дэлiздi альтернативтi маршрут ретiнде алга cypдi.

Осы жагдайларда Туркиянын Шыгыс пен Батыстын орaсьиндагьи сенімді кургак пен тењиз көпірі ретіндегі сипаттамалары оны, ең алдымен Казахстанның энергетикальиж эне табиги ресурстарьин Еуропага жеткізуге камтиaacbI3 ететин стратегияльиж логистикальиж ортальикъ ретинде берikтейдic. Соньимeн катар, Ортальиж дэлизь тYpiK элемinin халыцаральиж caудa элеyетin артьиратин стратегияльиж кадам катарьина багаланадьI.

Сапардьин тагы бip маньиздi acnekci – Джевдет Йылмазьин Казахстан Президентi Касьим-Жомарт Токаевпен отьicуь болдьI. Кездесьy yacinde cayдaньI индустрияcьIHaH мэдени epyмeктecriye дейin keH гаммa мacелeлер, coHЫMeH катар бар жобалар мен epyмeктecriктin жацья мумkiндikтерi талькуылдандьI.

Tapaптap eki таpaптьI caудa aйнaлымьIH apTтьIpYгe, oзаpa инвестuцияльipдьIH берikтеyiгe жэне oñipлic тYpaктъIIrЬIHaH opHeYгe багытталган epyмeктecriктi дамытудагъI aзьIMДЬIIrЬIH aykьIMДЬI тYPдe aйTтьI.