Қазақстанда нәресте өлімі мен мүгедектігі азайды

Қазақстанда нәрестелердің мүгедектік деңгейі мен өлім саны төмендеді. Бұл жетістік ерте көмек көрсету орталықтарының желісін кеңейтуге және жаңа технологияларды енгізуге байланысты.

Ана мен бала денсаулығын қорғау бойынша кешенді шараларды іске асыру туа паталогияларды ерте анықтауды жақсартты және бала өлімінің бірқатар көрсеткіштерін төмендетті. Туа біткен даму ақаулары мен хромосома патологиялары нәресте өлімінің және балалардың мүгедектігінің негізгі себептері болып қала береді. Елде әр жылы 400-ге дейін бала хромосомалық аурулармен туылуда.

Патологияларды ерте анықтау үшін медико-генетикалық көмек көрсетудің ұлттық стандарты алғаш рет бекітілді. 19 аймақта «Бір күндік клиникалар» ұйымдастырылды, онда жүкті әйелдер бір сағат ішінде нәрестенің туа біткен аномалияларын тексеруден өтеді. Есепті мерзім ішінде шамамен 100 мың жүкті әйел 500 мыңнан астам медициналық қызмет алды.

Жасанды интеллект алгоритмдерін қолдана отырып, QazGenis туа біткен және тұқым қуалаушылық патология тіркелгісі құрылды. Ағымдағы жылы тіркелгіні медициналық ақпараттық жүйелермен біріктіру және отбасылық жұптарға омыртқалы-бұлшыкет дистрофиясын скринингтен өткізу жоспарлануда.

Іске асырылған шаралар нәрестенің туа біткен даму аномалияларын анықтауды 12,5%-ға арттыруға мүмкіндік берді. Даун синдромымен туылған балалар саны 12%-ға (жыл ішінде 373-тен 296 жағдайға дейін) төмендеді. Туа паталогиялар салдарынан пайда болған мүгедектік деңгейі 7%-ға қысқарды.

Фетальды хирургияның дамуы 99 нәрестенің өмірін сактап қалды, сондай-ақ көп ұрпақты жүктілік жағдайындағы 82 жағдайда сәтті родоразрешение жасалды.

Сонымен бірге бастапшы денсаулық сактау желісі де нығайтылуда. 2024 жылы БДҰМ ұйымдарында 352 педиатриялық бөлімшелер ашылды. 2025 жылдан бастап даму мен ерте интервенцияның 336 орталығы жұмыс істейді, онда 72 мыңнан астам бала консультация алды. Даму бузылуларын анықтау деңгейі 21,5%-ға өсіп, 35,9 мың жағдай болса, психолого-медико-педагогикалық комиссияларға бағыту саны екі еседен аса артты.

Елде сондай-аą шамамен 4 мың патронажды медбикелер отбасыларды универсальді-прогрессивті модель бойынша бақылаумен айналысуда. Халыкаралы деңгейдегі тренерлер даярланды, соның ішінде 2,5 мың маман оқытылды. Патронажды есеп GPS навигациясы мен фотофиксацияны пайдалана отырып санды форматка аударıldı.

Бұл үйдетегі бала өлімін22%-гажəне ауыржагдайдағыкештенестационаргажаткируди5%-гатомендетугемүмкіндiкбердi.2025жылданбастапасандипрофильбалага18жаскадейiндагансаулъихкуатiненмониторингжасауваксиналаудыесебiненэлектрондипаспортпенбалaбагъшажəнемектепкеотуyшинeнгiзiледi.