Балалар ісі жөніндегі комиссиялардың жұмысына жаңа ережелер енгізілді

Қазақстанда балалар ісі жөніндегі комиссиялардың қызметін реттейтін жаңа ережелер күшіне енді. Аймақтардағы комиссиялар қазірдің өзінде жаңартылған форматта жұмыс істей бастады.

Жаңа құжат 2026 жылдың 30 наурызында бекітілді. Ол Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаевтың 2025 жылдың 30 желтоқсанында қол қойған «Құқық бұзушылықтарды алдын алу туралы» Заңының іске асырылуы шеңберінде дайындалды.

Ережелерді жаңарту қажеттілігі комиссиялардың жұмыс көрсеткіштерімен расталады. 2025 жылы ел бойынша шамамен 4,1 мың отырыс өткізілді, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 3,7%-ға артық. Қарастырылған істер саны 26,7%-ға өсті, бұл олардың белсенділігінің артқанын көрсетеді. Сонымен бірге өмірлік қиын жағдайдағы отбасыларға қатысты істер үлесі 17,1%-ға төмендеді.

Қазіргі уақытта елде 274 комиссия бар. Олар аймақтық деңгейде бала құқығын қорғайтын шешімдерді қабылдайтын жалғызаралық орган болып табылады.

Жаңа ережелер мемлекеттік органдар арасындағы өзара іс-әрекетті нығайтуға және балалардың заңды мүдделерін тиімдірек қорғауға бағытталған. Құжатта барлық деңгейде – республикалықтан аудандық пен ауылдық деңгейге дейін – комиссияларды қалыптастыру тәртібі нақты анықталған.

Олардың құрамына білім беру, денсаулық сақтау, ішкі істер органдары мен әлеуметтік қорғау саласының өкілдері, сондай-а́қ психологтар, қоғамдық ұйымдар мен Бала құқығы уәкілдері кіреді.

Комиссияларды негізгі міндеттеріне балалар құқығының кепілі мен қалпына келтіру, залал келтіру себептерін аныктау, баланың ескерусіз калуын болдiрмеу (безнадзорность), зорбенушiлик (буллинг), куштi колдону мен кәмелетке толмагандар арасындағы антиәлеуметтiк мiнез-кулык алдiн алу жатадi.

Ережелер материалдар карастыру тәртібін, шешімдерді уакытында кабылдаудьı мерзімдерін, кәмелетке толмагандар мен оның зандуи уәкилдерinin міндетті түрде катысуын сондай-ак балага оның ата-анасына колденилетин шаралардьı да регламенттейдi.

Өмірлік киын жагдайдагы балдардьı ерте тануга оның элеумстiк реабилитациясьı мен курамына арналган эрекеттерге ерекше назар аударьшади. Бала кукьигьин коргаy сальсьmагъu мемлекеттik органдардьmньu мен лауазъumтьu букъuщъuньuньu персонълъuк жаuaпкерилиги ньигайтильщди.

Жана ережелердин кабыльданyьl комиссиаларьmньuжумъюсьmъunъl системалъuuжене aшыкътьцmъun арттьцруга мумкиндik бередi. Бул камолетке толмагандар арасьmндaгъl кукъuk бузушьulukтардьl алдьun aлудьl ньигайтип, her бip балдьun кукъukцьun тольuk коргаyдьun камтамасьuz этyге сеп бередi.