УзНИФ Лондон және Ташкент биржаларында IPO өткізуге дайындалуда

Өзбекстанның Ұлттық инвестициялық қоры (УзНИФ) акцияларын алғаш рет жария түрде ұсыну (IPO) жоспарын жариялады. Жаңа қордың акциялары бір уақытта Лондон фонд биржасында және «Тошкент» Республикалық фонд биржасында тіркеледі.

Жоспарланған орналастыру екі параллель транштан тұрады. Біріншісі – Ташкенттегі ұсыныс, ол Өзбекстандағы және басқа да юрисдикциялардағы институционалдық және бөлшек инвесторларға арналған қарапайым акцияларды қамтиды. Екіншісі – халықаралық ұсыныс, ол елден тыс институционалдық инвесторларға арналған және Лондон биржасында тіркелетін депозитарлық квітанцияларды (GDR) қамтиды. Акцияларды сатушы ретінде компанияның жалғыз акционері болып табылатын Өзбекстан Республикасының Экономика және қаржы министрлігі шығады. Орналастырудан түскен барлық қаражат осы сатушы акционерге түседі, ал қордың өзі қаржыланбайды.

Халықаралық траншты Jefferies International Limited ұйымдастырады, ал Ташкенттік траншты жергілікті менеджерлер – Alkes Research, Avesta Investment Group және Bluestone Financial Group іске асырады.

УзНИФ 2024 жылдың желтоқсанында президенттің тапсырмасымен құрылған. Оның міндеттеріне елдің инвестициялық тартымдылығын арттыру, капитал нарығын дамыту, тікелей шетелдік инвестицияларды тарту және ірі мемлекеттік компаниялар мен банктерді заманауи корпоративтік басқару стандарттарын енгізу арқылы трансформациялау кіреді. Қор активтерін басқару Franklin Templeton компаниясына тапсырылған.

2025 жылғы 31 желтоқсандағы жағдай бойынша УзНИФ портфеліндегі компаниялар активтерінің таза құны 2,44 миллиард долларды құрайтыны аталған. Портфель Өзбекстанның 13 мемлекеттік кәсіпорнындағы азшылық үлестерден тұрады. Ең ірі актив – Uzbekistan Airways-тегі 25% үлес (403,6 млн доллар). Содан кейін «Өзбекгидроэнерго» (40% үлес), «Өзбектелеком» (30% үлес) және «Темирйулинфратузилма» (40% үлес) келеді.

2024 жылғы 24 желтоқсаннан 2025 жылғы 31 желтоқсанға дейін қор капитал салымдарынан 138,23 миллион доллар таза реалданбаған пайда мен 14,26 миллион доллар дивидендтер түсімімен есеп берді.

Өзбекстан үкіметі 2028 жыл соңына дейін портфельдегі алты компанияның IPO-сын өткізуді жоспарлап отыр: Uzbekistan Airways, «Ұлттық электр желілері», «Өзбектелеком», «Өзбекгидроэнерго», «Аймақтық электр желілері» және «Худудгазтаъминот». Портфельдік компаниялар 2030 жылға дейін таза пайданың кем дегенде 50%-ын дивидендтерге бөлуге міндеттелген.

Templeton Global Investments-тің Орталық Азия бойынша бас директоры Мариус Дан IPO-ның халықаралық инвесторларға тезірек реформаланған Өзбекстан экономикасына алғаш рет қолжетімділікті береді деп атап өтті.

Franklin Templeton УзНИФ-тің инвестициялық тартымдылығын макроэкономикалық факторлармен негіздейді: ӨЗБ экономикасының өсу динамикасы (2025 жылы шамамен 7,7%), жасампаз демография (халық саны 38 млн-нан астам, орташа жасы 30-дан төмен), сондай-а Fitch пен Standard & Poor's агенттіктерінің BB деген халықаралық рейтингтер берулері.

Ташкенттегі ұсыныста бөлшек инвестор ретінде қатысу үшін уаытша шектелген жазылу мерзімінен бұрын Өзбекстанда брокерлік шот ашу ұсынылады.