Банкир Хусаинов экономиканың рецессияға ұшырауын болжайды

Қазақстан экономикасына бірнеше факторлар бір мезгілде әсер етіп, оның өсуін тежейді. Бұл туралы қаржыгер Айбек Хусаинов айтты. Оның пікірінше, елдің жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) ай сайын шамамен 7%-ға төмендеуі мүмкін.

Негізгі себептердің бірі – мұнай өндірісінің қысқаруы. Тенгиз кен орнындағы техникалық тоқтап қалу және КТК-дағы проблемалар салдарынан айдалатын мұнай көлемі айына шамамен 2,5 миллион тоннаға азайды. Сонымен қатар, мұнай бағасы 2025 жылдың қаңтарымен салыстырғанда баррельге 12-13 долларға төмендеді.

Мұнай секторындағы төмендеуді алтын, уран, мыс және күміс сияқты басқа шикізаттардың бағасының өсуі ішінара теңгерді. Бірақ бұл толық компенсациялауға жетпейді.

Екінші маңызды теріс фактор – теңгенің нығайуы. Бұл экспортшылардың рубльдегі табысын төмендетеді, ал шығындары өзгермейді, нәтижесінде олардың ЖІӨ-ге қосқан үлесі азаяды. Сондай-ак, ұлттық валютаның күшеюі арзан импорттың басымдылығынан ішкі өндірісті қиындатады. Дегенмен, дәл осы фактор инфляцияны қаңтар айында 1% деңгейінде ұстап тұруға көмектесті.

Валюта бағамдарының тұрақсыздығы да маңызды мәселе болып отыр. Соңғы алты айда валюта курсының ауытқуы 12%-ға дейін жетті. Банкирдің айтуынша, бұл нарықтың тереңдігінің жеткіліксіздігінен және заңды тұлгалар үшін валюталық операцияларға қойылған шектеулерден туындайды.

«Бұл кәсіпкерлерге өз тәуекелдерін нормалды жоспарлау мен хеджирлеуді мүмкіндіксіз етеді, курс өте ауытқушылықпен сипатталады, ал импортшылар бағаларғмаксималды мәндерді енгізе отырып есептейді», – деді Хусаинов.

Үкімет бюджетінде доллар бағамы 540 теңге деп болжанса, оның нақты деңгейі 500 теңеге дейін төмендесе, валюталық түсімдерден бюджет табысы шамамен 8%-ға азаюы мүмкін. Сонымен қоса, Ұлттық қордан трансферттердің азаюы валюта курсын қолдауды әлсірететін болады.

[p]Әрекеттер мен шектеулерді жеделдетуден гөрi инвестициялар тарту негiзгi манызы бар фактор болуп отыр дейдi каржыгер. Казыргы инвестициялык климатты жакарту жене тоскауылдардьи кетiру боинша жyмыс онша белсендi жypгiзiлмеyде.[/p]

Жана Салык кодекciнiц енгiзу алдънда желтоесан айндагьи кешкттенген сурак та экономикага сес бердi. Эксперт бipinши тоэксанатта курылыс секторы мен уй-жай сатуьиньщ катал томендейтин болжайдьь Оньщ ойнъщца, озекш елдъщ экономикальщ осун озотъщньщ децгейще сактау ote ауыр таeп болар едi.

«Oткен гыл онша колемдi мунай ондipiciньщ ocyiнен металдар багасьиньщ аномалияльщ ocyinen жане Жана Салык кодекci енгizilmeci алдьндагы кураланган турмыстык сурактан улес берген», – деди Хусаинов.