Тенгенің күрт әлсіреуі: Ближний Шығыс факторы мен эксперттердің болжамдары

8 сәуірдегі сауда сессиясының қорытындысы бойынша АҚШ долларының ресми бағамы 12,32 теңгеге өсіп, 475,31 теңге деңгейінде белгіленді. Күндізгі сауда-саттық аяқталғаннан кейін Алматы мен Астанадағы айырбастау пункттерінде валютаны 479-480 теңгеге дейін сатуға болатын.

Бұл өзгеріс АҚШ пен Иран арасында екі апталық уақытша бітім жарияланған хабарларғн сәйкес келді. Бұл жаңалықтардан кейін мұнай бағасы күрт төмендеді, бұл негізінен мұнай экспортына тәуелді казахстандық валютаға әсер етті.

Бір күн бұрын, 7 сәуірде доллардың бағамы 460,37 теңге болып, 2024 жылдың маусымынан бергі ең төменгі деңгейді көрсеткен еді. Наурыздың басында валюта 502,60 теңге тұрғанын ескерсек, тенгенің соңғы аптардағы нығаюы айқын болды. Дегенмен, эксперттер бұл нығаудың уақытша сипатта болуы мүмкін екенін алдын ала айтқан болатын.

Экономистердің пікірлері

Экономистер осындай секірісті сыртқы жағдайлардың өзгеруімен түсіндіреді. Иран мен АҚШ арасындағы уақытша бітім жарияланғаннан кейін инвесторлар Ормуз бұғазы арқылы жеткізілімдердің үзілу қаупін мұнай бағасына енгізуді тоқтатты. Нәтижесінде Brent маркалы мұнай бағасы шамамен 14-16 пайызға төмендеп, баррелі 91-94 доллар аралығына түсті.

Эксперттердің пікірінше, бұрын мұнай соғыс қаупіне байланысты қымбарая түсіп, тенгені қолдаса, қазір кері үдерісті бастан өтіп жатыр. Деэскалация туралы хабарлар пайда болған сайын валюта нарығы алдынғы күтулерін қайта бағалайды. Сондықтан тенгенің әлсіреуін нарықтық нормальді реакция ретінде қарастыру керек.

Басқа мамандар жаһандық факторлардан тыс ішкі себептерге де назар аударады. Мұнай бағасының төмендеуі елге валютаның табысының азаюына әкеледі. Сонымен қатар импортшылар мен бюджеттен долларға сұраныс өсуде. Ішкі факторлар ретінде маусымдық шығыстар да валюта сұранысының жоғарлауына себепші бола алады.

Болашағы неде?

Эксперттердің болжамы бойынша ұзармас мерзімде осындай тенденция сақталуы мүмкін, егер сыртқи фон жақсара бермесе. Дегенмен курстың тез және баскарудан тыс құлауы күтілмейді, өйткенi Ұлттық Банктiң курсты тегістеудiң құралдары бар.

Негізгі сценарий – тербелістермен қоса жүретін бірте-бірте әлсіреу болып табылады. Валюта курсының одан әрi тарихы АҚШ пен Иран арасындағы екi апталық келіссөздердi нәтижесiне тiкелей байланысты болады.

Егер уакитка битим орнығып, онгайым сакталса, тенге оншеленетин корьиньиш сезими ушин умеренди коьиньишке дуьшире аллади. Ал кандай да бир килису шарти бузилса мунай багаси кайта котерилип курс кайтар бурилиси мумкин.

Ұлттык Банктin позицияси

Бурьин Ұлттык Банк тенгенin ньирануин обьективти нарик факторлари менен байланьстирьпи алдирин аита ан эди. Акша-несие саясатьпи органь курстin иилдиктигине устаниди жене дисбаланстардьин алдин алуга комектеседи деп санаяди.

6 наурыз карари боинча негизги банктik ставка он сегиз процент деценьинде калдьирьилди коридор +/- бир проценттик пунктка тен.