Қазақстан су ресурстарын 15 жылға жоспарлайды: жаңа стратегияның ерекшеліктері

Жаңа Су кодексі елдегі су ресурстарын басқарудың тұтас жүйесін енгізеді. Бұл жүйенің негізінде шектеулі стратегиялық ресурс ретіндегі суды бөлу қатаң ғылыми есептеулер мен ұзақ мерзімді болжамдарға негізделеді. Мемлекеттік жоспарлауға көшу аймақтардың экономикалық дамуының нақты су қорының болуына тікелей байланысты болатынын заң бекітеді.

Су саласындағы мемлекеттік саясат келесі 15 жыл ішінде екі негізгі құжат негізінде қалыптасады. Біріншісі – ұлттық деңгейдегі стратегиялық құжат болып табылатын Су ресурстарын интеграцияланған басқарудың Жалпы жоспары. Бұл құжат бүкіл елдің су қауіпсіздігі мақсаттарын анықтайды, ресурстардың жағдайын (шекаралық өзендерді қоса алғанда) болжайды және экономикада суды пайдалану тиімділігінің талаптарын белгілейді.

Екінші бағыт – аумақтық деңгейдегі Ендірістік-су шаруашылығы алабының жоспарлары. Олар Қазақстанның сегіз су шаруашылығы алабының әрқайсысы үшін нақты «жол картасы» болып табылады. Бұл жоспарлар жалпы мақсаттарды орындау шараларына аударады: жойылып бара жаттан су объектілерін қалпына келтіруден бастап, бөгеттер мен каналдарды жаңартуға дейін.

Жоспарлар әзірленген кезде міндетті түрде үш басым бағыт ескеріледі. Біріншіден – экологиялық ағыс, яғни өзендер мен көлдерді сақтау үшін табиғатта қалуы тиісті су мөлшері. Бұл көрсеткіш басым болып саналады және экономиканың қажеттіліктері үшін пайдаланылуы мүмкін емес.

Екіншіден – экономикалық өнімділік: әр текше метр суның әртүрлі салаларда қанша табыс әкелетіні бағаланады, бұл су үнемдейтін технологияларға көшуге ынталандырады.

Үшіншіден – халықтың қауіпсіздігі: жоспарлардың міндетті элементтерінің бірі – селдер мен кургакшылықтарға ұшырайтын аумақтардың сандық карталары, оларда қорғаныс шараларының нақты тізімі көрсетіледi.

Жоспарлар жабық кабинеттерде әзірленбейді. Олармен танысуда Аумағыаралық кеңестер маңызды рөл аткарады, оларға қоғамның өкілдерi мен су пайдаланушылары кiредi. Олар ұсынатын ұсынымдар осы құжаттарды жаңарту үшiн негiз бола алады.

Құжаттар дайындалу уақыт графигi белгiлендi: барлык аймактар үшiн Аумағыаралык (Ендiрicтiк-су шаруaшылыгы) aлабьıның жocпapдapьı 2026 жылдъıц aягына дейin aякталадъı. Aлабьı дepeктepin нeгizine aлraн Су pecypcтьıpn iнгeграцияланraн бacҚapyдьıц Жaллъı ocnaҚьı eндipici-cy шapaушъılъık aлабьı ocnaҚьı apҚылъıl eceniдe 2027 жълдьıl yшинши шиeciне дейin цypiдaладъl.

Бул куpaктap oндipici, ayыл шapaушълълълълълълълълълълълълллллллллллллллллллллллллллллаaмы мен КaЛaЛapдьıl дaму ocnaҚьıН цypy yШin мyМKiН eMeC нeгiz боladъl.