Қашаған консорциумы $5 млрд экологиялық айыппұл үшін Қазақстанға қарсы арбитражды бастады

Қазақстанның Энергетика министрлігі халықаралық мұнай компаниялары бастаған арбитраж процесі туралы жарияланымдарға қатысты мәлімдеме жасады.

Халықаралық БАҚ деректеріне сәйкес, Қашаған кен орнын игеруге қатысатын мұнай гиганттары, экологиялық талаптарды бұзу әлеуеті үшін бұрын қазақстандық билік тағайындаған 5 миллиард долларлық айыппұлды наразылық білдіру мақсатында халықаралық арбитражды бастады. Компаниялар бұл шешімді сынауға ниетті.

Энергетика министрлігінің жауабында аталған арбитражтың барлық материалдары, іс-шараның нақты жағдайлары туралы ақпарат өнінді бөлісу туралы түпкілікті келісімнің және даудың тараптары арасындағы арбитраж келісімінің құпиялық режиміне жататыны, ал бұл процестің барлық қатысушылары үшін міндетті екендігі атап өтілді.

Осы негізде министрлік шешім шығаратын тұлға шектеулерді жоймайынша, ақпаратты жариялауға, түсіндірме беруге, түсініктеме беруге немесе істің жағдайларын басқалармен талқылауға құқығы жоқ деп мәлімдеді. Құпия режимі өзгертілмей тұрғанда, қосымша ақпарат беру мүмкін емес.

Қашаған кен орны – бүгінгі күнге дейін ашылан ең ірі және күрделі теңіз кен орындарының бірі болып табылады. Оның геологиялық қоры шамамен 4,65 миллиард тонна деп бағаланады. Қазіргі уақытта консорциум құрамына Eni, Total, ExxonMobil, Shell, CNPC, Inpex және «ҚазМұнайГаз» ҰК компаниялары кіреді.

Еске салайык, 2023 жылы үкімет Қашаған операторы North Caspian Operating Company N.V. (NCOC) компаниясына үлкен мөлшердегі күкіртті сактау үшін 2,3 триллион теңге айыппүл төлетуді тапсырды.

Өткен жылғы қаңтарда Астананың экономикалық соты NCOC-тан факелдерде шикі газды нормадан тыс өртегені үшін 3,5 миллиард теңгені төлетуді талап етті.

Сонымен қоса, халыкаралык арбитражда болжамды коррупция мен кажеттенген пайдадан тыс катерге байланьсти убытоктер ушин 160 миллиард доллардан асаган иск коиылган.

2025 жылғы тамызда NCOC компаниясы Атырау обльсьньщ экология департаментше карсы Астана кужисидеги исте жеиди.