Несие алу ережелері 1 шілдеден өзгереді

Қазақстанда 1 шілдеден бастап несие беру тәртібіне жаңа талаптар енгізіледі. Бұл өзгерістер несие алушылардың төлем қабілеттілігін бағалауды қатаңдатады және банктердің назарын ресми кіріске аударады.

Ұлттық Банк төрағасы Тимур Сүлейменов бұрын жариялағандай, банктер клиенттердің борыштық жүктеме коэффициентін (БЖК) және борыштың табысқа қатынасы коэффициентін (БТҚ) есепке ала бастайды. БЖК адамның табысының қанша бөлігі несие төлемдері мен міндетті төлемдерге жұмсалатынын көрсетеді. Бұл көрсеткіш неғұрлым жоғары болса, жаңа несие алу мүмкіндігі соғұрлым төмен болады.

БТҚ болса, адамның жаңа несиені қаржылық шамадан тыс жүктеусіз қызмет көрсете алатынын бағалауға мүмкіндік береді. Қарапайым сөзбен айтқанда, банктер адамның табысының қанша бөлігі қазірдің өзінде борыштарға жұмсалып жатқанын және оның жаңа несие бойынша төлей алатынын тексеруді күшейтеді.

Негізгі өзгерісттердің бірі – ресми кірістерге назар аудару. Банктер енді зейнетақы аударымдары мен міндетті медициналық сақтандыру (ММС) арқылы өтетін деректерге сүйенеді. Егер адамның тұрақты және расталған табысы болса, онда оның несие алу мүмкіндігі жоғары болады.

Жаңа шектеулер алдымен расталмаған табысы бар азаматтарды қамтиды. Оларға ресми емес («конвертте») жалақы алатын қызметкерлер, еңбек шартсыз жұмыс істейтіндер немесе тұрақты/расталған табысы жоқ адамдар жатады.

Бұл шаралар банктер үшін де, несие алушылар үшін де тәуекелдерді төмендетуге бағытталған. Жеткілікті табысыз несие алғаннан кейін, белгілі бір уақыт төлеп, содан кейін борыштық жүктемеге шыдай алмай қалатын жағдайлар болып табылады. Жаңа талаптар осындай жағдайларды болдырмауы тиіс.

Қазіргі уақытта елде ұқсас шектеулер бар, бірақ олар шілдеден бастап нақтыланғысы әрбір клиенттің деңгейін дәлірек есепке алғызып, дербес бағалау әдісіне ауыстырылады.