Татулық орталықтағы бейбітшілік келісімі қиындықтарға тап болды

Екі апта бойы жалғасып келе жатқан татулық орталықтағы жағдайды тұрақтандыруға бағытталған келісім өз мәнін жоғалту қаупі бар. Иран АҚШ-ты алдын ала шарттарды бұзды деп айыптайды, ал американдық жақ мәселенің мәні туралы «түсінбеушілік» бар деп мойындайды.

Бейбітшілік инициативасы Израиль мен Хезболла арасындағы қарулы қақтығыстарды тоқтата алмады. Ливан аумағындағы израильдік соққылар нәтижесінде 254 адам қаза тапты. Тегеран ресми тұлғалары отбой режимінен шығу мүмкіндігін айтты. АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс елдер арасында «негізді түсінбеушілік» бар екенін мәлімдеді.

Иранның бас келіссөз жүргізушісі, парламент спикері Мохаммед Багер Калибаф өз пікірін бөлді. Ол АҚШ келіссөздер басталмас бұрын 10 тармақты ұсыныстың үшеуін бұзғанын атап өтті. Бұл тармақтар Ливандағы отбой режимі, Иран әуе кеңістігіне ұшпалы аппараттың бөгетсіз енуі және Иранның уран байыту құқығына тыйым салу болып табылады.

«Келіссөздердің „тиімді негізі“ олар басталмай тұрып-ақ ашық бұзылды. Мұндай жағдайда екіжақты отбой немесе келіссөздер мағынасыз», – деді Калибаф.

АҚШ пен Израиль ресми тұлғалары екі апталық отбой Ливанға қатысты емес екенін жариялады. Израиль премьер-министрі Биньямин Нетаньяху Ливандағы әскери әрекеттерді жалғастыратынын хабарлады.

Дегенмен, АҚШ вице-президенті Джей Ди Вэнс Израильдің АҚШ пен Иран арасындағы келіссөздер жүргізіле бергенше Ливанға қарсы шабуылдарда шектен шықпауын ұсынғанын айтты. Ол Будапештте журналистерге сөйлеген сөзінде Вашингтон мен Тегеран арасындағы позициялар сәйкес келмегенін мойындады.

«Иран жағы отбой Ливанды да қамтиды деп ойлаған сияқты, бірақ олай емес еді. Біз мұндай уәде берген емеспіз. Біз отбой Иран мен Американың одактастары – Израиль мен Парсы шығанағының араб мемлекеттеріне баса назар аударуы тиiс дегенбiз», – деп түсіндірді Вэнс.

Ол сондай-ақ, Иран Ормуз бұғазын жаппаса, АҚШ өзінің отбой шарттарын орындамайтынын ашық айтты. Вашингтонның негізгі талабы ретінде ирандық ядролық отынның халыкаралық баскаруга берiлуi көрсетiлдi.

АҚШ пен Иран арасындағы кезекті келіссөздер 11 сәуірде Исламабад каласында өтуге жоспарланған. Дегенмен, екі жақ тыныштык үшін өте өзгеше бастамалар ұсынып, алпысу нәтижесі белгісіз болып отыр. Екі апталык уакытша тыныштык осы уакытка дейin сакталып калуы да кумән тудыруда.

АҚШ президентi Дональд Трамп Иран ядролык курал жасауга мумкиндiк беретiн уран байытудан бас тартуга келискенiн мәлимедедi. Ак Уйдiң өкилдерi Иран колындагы бар запастардъь халыкаралык инспекторларга беретин туралы сеz бергенин косылди.

Бiraq, иран компаниялары отбой режимінде уран байыту жумыстарын жалгастыруга рyxсат ekenin aitaity. Екі ел беc аптага cozылган соғыстан жеңімпаз ретінде шьщканьмен, олардьщ негizгi какиликтepi шешімci3 калдьь Отандьщ ортакeлекti бошацак keлиciм yшin apayha курec кимыл icreyde.