Недропайдаланушылар 2025 жылы ғылыми-зерттеу жұмыстарына 8,9 млрд теңге бөлді

Жақып Хайрушевтің төрағалығымен Энергетика вице-министрі Ерлан Ақбаров пен бөлім өкілдерінің қатысуымен Қоғамдық кеңестің отырысы өтті.

Кездесу кезінде жергілікті мазмұн мәселелері, мұнай-газ саласында сандық егіздерді енгізу және ғылыми-зерттеу және тәжірибелік-конструкторлық жұмыстарды (ҒЗТКЖ) қаржыландыру жүйесін реформалау талқыланды.

Ерекше назар недропайдаланушылардың ҒЗЗТКЖ шығындарының 1% бөлу міндеттемелерін орындауына аударылды. Қазақстанда қазіргі уақытта 320 пайдалану келісімшарты бар, оның 291-інде ҒЗТКЖ қаржыландыру міндеттемелері көзделген.

Міндеттемелері бар келісімшарттардың ішінде 44-те келісімшарттық қызметтен түскен жиынтық жылдық табыстың % үлесі ретінде ҒЗТКЖ қаржыландырылады. Ал 247 типтік келісімшарт бойынша жасалып, алдыңғы жылғы өндірістік шығындар сомасының 1% аударымдарын қарастырады. Берілген мәліметтерге сәйкес, 2025 жылғы нәтижелер бойынша ҒЗТКЖ бағыттарына 8,9 миллиард теңге бөлінді. Қаржыландыру көлемі бойынша «Қаражанбасмұнай», «Қожан» және «СНПС-Актөбемұнайгаз» компаниялары ерекше атап өтілді.

Қазіргі уақытта ҒЗТКЖ қаржыландыру мемлекеттік бюджеттің арнайым түсімдер санатына жатқызылған. Ақпан айында 2026 жылы күшіне енген жаңа ережелер осы аударымдар толығымен орталықтандырылуын белгілейді. Енді қаржыландырылатын жобалар Энергетика министрлігінің Ғылыми-техникалық кеңесі бекітетін басым бағыттарға қатаң сәйкес болуға тиіс, ал олар іске асыру Іlim комитеті арқылы бағдарламалық-мақсатты қаржыландыру негізінде жүзеге асырылатын болады.

Сонымен қатар, отырғыста тараптар сандық егіздерді жасаудағы ағымдағы прогресті талқыласты. Бұл мұнай-газ саласында деректердің ашықтығын қамтамасыз етуге және 2026 жылғы өзекті сандық күн тәртібі аясында ресурстар менеджментінің тиімділігін арттыруға бағытталған.