Қазақстанның «Қаржы орталығы» Қаржы министрлігіне берілді

Қазақстанда білім беру бағдарламаларын қаржыландыруды жүзеге асыратын «Қаржы орталығы» акционерлік қоғамы Қаржы министрлігінің қарамағына өтті. Бұл шешім әкімшілік реформалар аясында қабылданды.

Министрліктен алынған мәліметтерге сәйкес, 2025–2026 жылдары ведомствоға екі маңызды мекеме тапсырылды. Олар: әлеуметтік медициналық сақтандыру қоры (ӘМСҚ) және «Қаржы орталығы» АҚ. Екі ұйымның да тарапы өкіметтің тиісті қаулыларымен ресімделді.

Болашақта, 2026–2027 жылдарға арналған мерзімде, басқа мемлекеттік ұйымдарды министрлікке беру жоспарлары болмайтыны да атап өтілді.

«Қаржы орталығының» негізгі функциялары

«Қаржы орталығы» білім саласындағы бірқатар бағдарламалардың қаржы операторы ретінде әрекет ететін мемлекеттік компания болып табылады. Оның негізгі міндеттері:

• Мемлекеттік кепілдікпен білім беру несиелерін администрирлеу және банкілер алдында кепілгер ретінде шығу;
• Мемлекеттік гранттар есебінен оқыған түлектердің, оның ішінде міндетті отработканы орындау жауапкершілігін бақылау;
• Білім беру саласындағы мемлекеттік тапсырыс бағдарламаларын іске асыруға қатысу;
• Студенттер жатаханалары мен басқа білім объектілерін салу мен дамытуды қоса алғанда, білім инфрақұрылымын қаржыландыру;
• Жеке мектептерді қолдаудың қаржы тетіктерін іске асыру;
• Білім беру ұйымдарына бас келетін нормативтік қаржыландыруды администрирлеуге қатысу;
• Мемлекеттік білім жинақтау жүйесін іске асыру.

Аталған компания тікелей мектептерге, колледждерге немесе жоғары оқу орындарына басшылық етпейді. Оның рөлі негізінен барлық осындай бастамалардың қаржылық жағымен – қаражаттарды бөлумен, механизмдерді администрирлеумен және міндеттемелердің орындалуын бақылаумен шектеледі.

Өзгерістер нені әкеледі?

Қаржы министрлігінің түсіндірмесі бойынша, ұйым тапсырылғаннан кейін де квазимемлекеттік сектор субъектілерінің корпоративтік басқарудың өзекті жүйесі шегінде жұмысын жалғастырады. Ережеге сәйкес, компания даму жоспарын бекітуге, оның орындалу туралы үнемі есеп беруге тиімділікті бағалау процедураларынан өтуге міндетті.

Басқару директорлар кеңесі арқылы, атқарушы органының тиімділігін бағалау жүйесі арқылы, сондай-ақ ішкі аудит пен ішкі бақылау механизмдері арқылы жүзеге асырылатын болады.

Әлеуметтік медициналық сақтандыру фондының алдын ала тапсырылуы

«Қаржы орталығынан» бұрын Әлеуметтік медициналық сақтандыру фонды (ӘМСҚ) да Қаржы министрлігінің ведомствосына берілген еді. Бұл шешім фондтың жұмысын талдаудan кейін қабылданды. Талдаудa көптеген бұзушылықтар мен қаражаттарды тиімсіз пайдалану фактілерi аныqталдa.

Tексерушiлер eki рет каржьıландъıрудъıń yстанымдapъın, aqпараттъıq cиcтемaлардьıń yйдeciздiгi мен емдiктi корceтудi baкъьıлавдьıń пpoблeмaлapъın aныqтaдъı. Бypылгaндapдьıń apacьıндa – емдiктi корceтудi oмиpaудьı eceплey, aягы озгeн пaциeнттepгe кoмектec уcтay вoкъьıндapьı cондьı-aќ eмпiyздepдин aбcay caныньищ apтыќ koлицecтьi болдьи.

Tалдay нaтижеci боjыншa Пpeмиep-миниcтр Oлжаc Бeктeнов ӘMСҚ-ны медицинальщ caќтандьipyy cиcтемacьинyщ карждьic потоrктарьина baкъьилавдьи куштey yшin Кapждi миниcтрлiгine беpyгe буypыттьи.