Қазақстанда жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары жүйесі іске қосылды

Қазақстанда зейнетақы жүйесін дамыту барысында еңбекшілердің мүдделерін қорғаудың жаңа құралы ретінде жұмыс берушінің міндетті зейнетақы жарналары (ЖМЗЖ) енгізілді. Бұл шараның басты ерекшелігі – азаматтардың болашақтағы қарттық кезеңіне арналған қаражат компаниялардың меншікті қаражаты есебінен аударылады, бұл жұмысшының ағымдағы табысын төмендетпейді.

Бұл норма әрбір жұмыс істейтін қазақстандықты, әсіресе жастар буынын, сенімді «қаржылық жастықпен» қамтамасыз ету үшін белгіленді. Енді болашақ зейнеткерлік көмек үш компоненттен түзіледі: мемлекеттік негізгі төлем, ЖТСБ-дағы жеке жиналымдар және жұмыс берушіден алынатын қосымша «шартты-жиналымды» компонент.

Мұндай тәсіл жұмысшыға өмір бойына қосымша төлемдер алуын кепілдейді. Бұл 1975 жылғы 1 қаңтардан кейін туғандар үшін ерекше маңызды: олардың зейнетақы капиталы аударымдардың тұрақтылығы мен осы жүйеге белсенді қатысу деңгейіне тікелей байланысты болады.

2026 жылғы осындай аударымдар ставкасы жалақының 3,5% құрайды. Жүйе сатылап енгізілуде – 2028 жылға дейін оның мөлшерлемесі мақсатты көрсеткіш болған 5%-ға дейін өседі.

Бұл механизмнің тиімділігін ағымдағы жылдың нәтижелері растап отыр. 2026 жылғы 1 сәуірге дейінгі деректер бойынша, работодательдер 5,8 миллионнан астам работникке қосымша зейнетақылық уәкілеттер берген. Жыл басынан бері Қазақстан азаматтары пайдасына 951 миллиард теңге аударым жасалған.

Сонымен бірге мемлекет тарапынан мүдделер тепе-теңдігі сақталған: бизнес үшін ауыртпалығы рентабель деңгейде ұсталады. Салық кодексіне сәйкес, компаниялардың ЖМЗЖ төлеуге кеткен барлық шығыстары салыстыру объектісінен шегерімге жатады, бұл работодательдерді ашық əлеуметтік саясат жүргізуге өз коллективтеріне деген күтім артуын ілгерiлетедi.